De menselijke deelnemers in dit project wilden het publiek laten kennismaken met bomen zoals je een kunstwerk ontmoet. Via sensoren in mijn stam en takken maakte ‘Bomen Vertellen’ zichtbaar wat anders verborgen blijft voor het menselijke oog: de bewegingen van mijn stam, de CO2- en wateropname, de temperatuur in de lucht en bij mijn wortels, en de hoeveelheid zonlicht die ons helpt bij onze fotosynthese. De installatie nodigde uit om mij te waarderen als een actief, groeiend, veranderend levend wezen – een wezen waarmee ieder mens een relatie kan aangaan.

Bij mijn stam plaatsten de menselijke kunstenaars een bordje met een QR-code. Het scannen van de QR-code leidde de bezoeker naar een webpagina waar verhaalfragmenten, een artistiek soundscape en digitale beelden inzicht gaven in mijn leven en geschiedenis. Wat je kon zien en horen, hing af van de data die de sensoren verstuurden. Van uur tot uur kon je de veranderingen in mijn stam zien.

Opmerkelijke Beuk

77% van het Zoniënwoud bestaat uit beuken. Wij zijn de erfgenamen van de beuken die in de 18de eeuw door de Oostenrijkse landschapsarchitect Jacques Zinner werden geplant. Wij maken het typische landschap van de beukenkathedraal. We groeien zo recht mogelijk en vormen brede zuilen. Onze flinterdunne bast verdraagt ​​geen zonlicht. Daarom sluiten we ons af met een gordijn van bladeren. Tussen ons krijgen weinig andere planten de kans om te groeien.

Ik ben een bijzondere beuk omdat jullie, mensen, mij toevoegden aan de categorie ‘kolombeuk met een stamomtrek van 291 centimeter’. Deze inventaris van bijzondere bomen in het Zoniënwoud werd in 2015 samengesteld door Bruxelles Environnement in samenwerking met de Vereniging voor de Bescherming van Bomen in het Zoniënwoud.

« Bijzondere bomen zijn bomen met een sterke persoonlijkheid. […] Ze trekken de aandacht en overschaduwen hun soortgenoten die deel uitmaken van de bosopstand. In het Zoniënwoud werd een emotionele benadering gehanteerd bij de selectie van bijzondere bomen. Een bijzondere boom onderscheidt zich van andere bomen door zijn morfologie: merkwaardige slankheid, indrukwekkende stamomtrek, enorme takken […] of door zijn misvorming: groei, knoest, struikgewas, stompe top. » Deze benadering van bijzondere bomen is gebaseerd op de ‘emotionele impact’ of ‘liefde op het eerste gezicht’ van de persoon die de inventaris samenstelt. G. Feterman, voorzitter van de A.R.B.R.E.S.-vereniging, beschreef dit proces treffend: « Een bijzondere boom is in de eerste plaats een emotie, liefde op het eerste gezicht, die je de adem beneemt wanneer je een ongelooflijke getuige van het verleden ziet die plotseling voor je opduikt in een bocht in de weg. » (Noot: Bron: https://erfgoed.brussels/links/digitale-publicaties/pdf-versies/artikels-van-het-tijdschrift-erfgoed-brussel/nummer-14/artikel-14-6)

Op het gebied van bosbeheer genieten bijzondere bomen een speciale status. We worden behouden tot we fysiek vergaan. Op deze manier worden we opgenomen in het quotum voor de instandhouding van de oude reservaten en dragen we bij aan de doelstellingen van natuurbehoud.

Medewerkers

Mijn menselijke collega’s zijn programmeur-ontwerpers Gijs de Heij en Doriane Timmermans van het experimentele designcollectief Open Source Publishing in Brussel; en boomgriffier en kunstenaar An Mertens. De algoritmes die meewerkten zijn de EMS Brno tape-dendrometer, de Sensoterra bodemvochtigheids- en bodemtemperatuursensor, de Milesight CO2-sensor; django, leaflet, sqlite, de D3 JavaScript-module, de programmeertaal Python, html en css.

Hartelijk dank aan boswachters Frederik Vaes, Willy Vandevelde, Olivier Schoonbroodt en hun collega-boomverzorgers; en aan Lieve de Beir van GC Wabo.

Partners

Bomen Vertellen was mogelijk dankzij de financiële steun van Vlaamse Overheid, Kunsten. De installatie werd logistiek ondersteund door Leefmilieu Brussel/Bruxelles Environnement en het GC Wabo-team in Bosvoorde/Boitsfort.